GRUPA 3. SYNAGOGA W ZAWIERCIU

„Miejsce, którego historia nie zniknęła”

Waszym zadaniem jest prześledzenie historii synagogi w Zawierciu i jej związku z historią miejscowej społeczności żydowskiej.

Wasze zadania:

1. Ustalcie kiedy powstała synagoga i jaką pełniła funkcję.
2. Dowiedzcie się, jak wyglądała i co znajdowało się w jej wnętrzu.
3. Ustalcie, co wydarzyło się z synagogą podczas II wojny światowej.
4. Sprawdźcie, co stało się z budynkiem po wojnie.
5. Porównajcie historyczne i współczesne zdjęcie miejsca. Wskażcie co się zmieniło, a co pozostało.
6. Odpowiedzcie na pytanie:

Czy budynek może być świadkiem historii, nawet jeśli nie pełni już swojej pierwotnej funkcji?

Swoją odpowiedź poprzyjcie minimum dwoma dowodami ze źródeł.

Podczas spaceru:

Spróbujcie spojrzeć na współczesne miejsce oczami mieszkańca Zawiercia sprzed 1939 r.

Przygotujcie dla pozostałych grup jedno pytanie:

„Co straciło Zawiercie wraz ze zniszczeniem przedwojennej społeczności żydowskiej?”

Źródła do wykorzystania:

1. Synagoga w Zawierciu – Wirtualny Sztetl oraz Zdjęcie
2. Opis budynku:
„Przy ulicy Marszałkowskiej 41, nieopodal starego rynku w Zawierciu znajduje się budynek dawnej synagogi. Jest to duży, murowany budynek wzniesiony na planie czworoboku, kryty dwuspadowym dachem, wzniesiony w roku 1880.
Niewiele osób zdaje sobie sprawę z tego, że świątynia została ustawiona tylną ścianą w kierunku ulicy – to właśnie tu, od wschodu, umieszczono bowiem Aron ha-kodesz. Drzwi oraz przeznaczony dla kobiet babiniec znajdowały się od podwórka. Drugie wejście (dziś w jego miejscu odpadł tynk) umieszczono od północy.
Chociaż w latach międzywojennych w sali modlitewnej panowała coraz większa ciasnota, ostatecznie gmina nie zdecydowała się na budowę nowej synagogi, ograniczając się jedynie do remontu. W tym czasie w Zawierciu istniało już wiele małych, prywatnych domów modlitw.

Wnętrze bożnicy zostało zdewastowane przez Niemców w czasie II Wojny Światowej. Po niej oszpecony budynek pełnił funkcje sklepu, magazynu, a od strony podwórza mieścił niegdyś Polmozbyt. Do dziś zachował się częściowo pierwotny układ okien (już bez łukowatego zakończenia), ale sama bryła budowli wygląda aktualnie mocno nieciekawie. Niestety, mimo istniejących planów zorganizowania we wnętrzu muzeum, ten ciekawy relikt przeszłości Zawiercia jest opuszczony i z roku na rok popada w ruinę.” (źródło: https://www.straznicyczasu.pl/viewtopic.php?t=4676 rok 2016)
3. Zdjęcie:

4. Żydowska synagoga wybudowana w 1880r. Zdewastowana podczas II Wojny Światowej. (Źródło: https://wikimapia.org/12170491/pl/Synagoga-w-Zawierciu)