- Po śmierci Władysława Łokietka władzę odziedziczył Kazimierz Wielki. Koronował się na króla Królestwa Polskiego w Krakowie. Jego państwo było stosunkowo niewielkie, bez dostępu do morza.
Wrogowie:
-Marchia Brandenburska
-Zakon Krzyżacki
-Czechy
Sojusznicy:
-Węgry (Elżbieta Łokietkówna żoną Karola Roberta Andegaweńskiego)
-Litwa (wspólny wróg – Krzyżacy)
-Księstwa Zachodniopomorskie (Marchia Brandenburska zagraża)
2. Sytuacja wewnętrzna – państwo osłabione w wyniku wojen i walk o władzę. Potrzebne jest zunifikowanie (ujednolicenie), centralizacja i rozwój gospodarczy państwa. Dlatego Kazimierz wprowadził reformy:
-administracyjną (urząd starosty -zarządzał daną ziemią)
-kodyfikacja prawa (statuty wiślicko-piotrkowskie)
-popierał akcję osadniczą (dodatkowo prawo składu i przymus drogowy)
-1364 – ufundował Akademię Krakowską
-reforma wojskowa i fortyfikacje
3. Polska przekształca się w monarchię stanową (była patrymonialną). Kazimierz tworzy tzw. Corona Regni Poloniae – korona jestnierozerwalnie związana z państwem (kraj jest dziedziczny, ale niepodzielny).
4. Polityka zagraniczna:
-dąży do odzyskania ziem zabranych przez Krzyżaków (Pomorze Gdańśkie, Kujawy, ziemia chełmińska, dobrzyńska i Czechów (Śląsk). Ma świadomość, że Polska jest zbyt słaba na otwarty konflikt, więc będzie robił to dyplomatycznie.
-spór z Krzyżakami miał być rozwiązany przy popraciu Karola Roberta Andegaweńskiego i Jana Luksemburskiego. Dwa razy na zjeździe w Wyszehradzie oraz Warszawie Kazimierz próbował odzyskać ziemie zagarnięte przez zakon. Oststecznie zawarto pokój wieczysty w Kaliszu w 1343 r. – Krzyżacy mieli zwrócić zagarnięte Kujawy oraz ziemię dobrzyńską. Kazimierz muział zrzec się Pomorza oraz ziemi chełmińskiej i michałowskiej na rzecz Krzyżaków. Krzyżacy postanowień nie zrealizowali.
-król Czech Jan Luksemburski rościł sobie prawa do korony polskiej (bo Wacław III był jego poprzednikiem), jednak w 1335 r. na zjeździe w Wyszechradzie zrzekł się tytułu za 20 tys. kop praskich groszy (olbrzymie pieniądze). Pokój w Namysłowie 1348 potwierdził z kolei, że Śląsk należy się Luksemburgom
-rozpoczął ekspansję na Ruś i przyłączył Ruś Halicką.