Rewolucja i triumf monarchii parlamentarnej w Anglii

Obejrzyj film:

Wielka Karta Swobód 15.06.1215 – (Magna Charta Libertatum)
Postanowienia:
 król nie może nakładać podatków bez zgody Rady Królestwa (dostojnicy świeccy i duchowni),
 potwierdzenie przywilejów nadanych miastom (w tym Londynowi),
 nie można aresztować, uwięzić, pozbawić mienia, wygnać ludzi wolnych bez wyroku sądu,
 w razie nie przestrzegania Karty poddani mogą wypowiedzieć posłuszeństwo.

Parlament angielski – podział na dwie izby:
(1) Izba Lordów – wyższa izba parlamentu – zasiadali w niej najważniejsi dostojnicy kościelni oraz świeccy (książęta, hrabiowie; prawo zasiadania w Izbie Lordów było dziedziczne)
(2) Izba Gmin – niższa izba parlamentu – zasiadali przedstawiciele miast i rycerstwo,

Uprawnienia parlamentu: wyrażanie zgody na nowe podatki i prawa stanowione przez króla, później decydował o wojnie i pokoju.

GENEZA
-dążenie burżuazji i gentry do likwidacji systemu feudalnego,
-kwestie religijne
-rządy Stuartów (po śmierci Elżbiety I zasiadł syn Marii Stuart – Jakub I)
-konflikt między monarchą a parlamentem (kwestie religijne, polityka zagraniczna)

1. Conflict between the King and Parliament
   • Kings aimed for absolute power (e.g., Charles I Stuart).
   • Opposition from the bourgeoisie and new nobility (trade, industry).
   • Religious conflict: King – Anglicanism, Parliament – Puritanism.
   • 1628 – petycja o prawach – parlament domaga się zatwierdzania nowych podatków – Karol rozwiązał parlament i nie zwołał go przez ponad 10 lat
   • 1640 – Parlament Krótki (Short Parliament)- powstanie w Szkocji zmusza do zwołania dla ustalenia podatków, ale się nie zgadzają i go rozwiązał.
   • 1640 – Długi Parlament (Long Parliament)- obradował do 1653 – uchwalił Wielką Remonstrację – reformy, król nie jest zadowolony, chce przeprowadzić zamach stanu, nie udaje się i ucieka do Szkocji.
   • 1642 – outbreak of the Civil War (wojna domowa).
2. Oliver Cromwell and the Civil War
   • Cromwell’s modern army: promotion based on merit, not birth (awans za zasługi, nie pochodzenie).
   • 1645 – Battle of Naseby → Royalists defeated (klęska).
   • 1649 – Execution of Charles I → beginning of the republic.
3. English Republic (1649–1660)
   • Power: Parliament and the Council of State (*Rada Stanu) (Cromwell was the actual leader).
   • Conquests: Ireland (1649), Scotland.
   • 1653 – Cromwell becomes Lord Protector → dictatorial rule.
   • Development of the navy, England becomes a sea power.
   • 1658 – Cromwell dies.
4. Parliamentary Monarchy
   • 1660 – Monarchy restored (Charles II Stuart).
   • 1688 – “Glorious Revolution” → James II removed.
   • 1689 – English Bill of Rights → limits the king’s power.
   • Separation of powers: Parliament – legislative, government – executive, courts – independent.
   • King is only a ceremonial head of state.