I. Konstytucyjna zasada suwerenności narodu –> zdolność społeczeństwa do samodzielnego sprawowania władzy –> wybór swoich przedstawicieli (z różnych ugrupowań)
Legitymizacja władzy – uprawomocnienie władzy oparte na społecznej akceptacji, powszechne przekonanie, że sprawowanie władzy przez określone podmioty jest zasadne, usprawiedliwione
II. Prawo wyborcze
1. znaczenie podmiotowe – uprawnienia obywateli do głosowania i kandydowania
2. znaczenie przedmiotowe – zbiór zasad, norm i reguł określających sposób przeprowadzenia wyborów
III. Zasady wyborcze
-powszechność
-równość
-bezpośredniość
-tajność
+ zasada podziału mandatów:
-większościowa – kandydat musi uzyskać największą liczbę głosów w okręgu (względna lub bezwzględna – 50% musi mieć, jak nie to II tura)
– proporcjonalna – partie otrzymują liczbę mandatów proporcjonalną do liczby głosów na listy ich kandydatów
IV. Funkcje wyborów w państwach
a. demokratycznych
– artykulacyjno-integracyjna
– kontrolna
– kreacyjno-władzotwórcza
– legitymizująco-stabilizująca
– edukacyjno – prezentacyjna
-selekcyjno-mobilizacyjna
b. niedemokratycznych
-administracyjna
-kontrolna
-promocyjno-propagandowa
V. Systemy wyborcze
Zasady i procedury przeprowadzania wyborów regulują ustawy zwane ordynacjami wyborczymi.
W Polsce obowiązuje Kodeks wyborczy z 5 stycznia 2011 r.
1. system proporcjonalny – komitet wyborczy uzyskuje taki procent miejsc w parlamencie, jaki procent poparcia uzyskał w wyborach
2. system większościowy
– wariant z okręgami jednomandatowymi – W państwie tworzy się liczbę jednomandatowych okręgów wyborczych odpowiadającą liczbie mandatów. W każdym okręgu mandat zdobywa kandydat, który uzyskał największą liczbę głosów
– wariant z okręgami wielomandatowymi – W państwie tworzy wielomandatowe okręgi wyborcze. Każdy wyborca głosuje na liczbę kandydatów równą liczbie mandatów w okręgu. Mandat otrzymuje określona liczba kandydatów z najlepszymi wynikami wyborczymi
3. system mieszany – do określonego organu władzy przedstawicielskiej część kandydatów wybierana jest wg systemu proporcjonalnego, a część wg systemu większościowego
VI. Systemy przeliczania głosów
-metoda d’Hondta
-metoda Sainte-Lague”
-metoda Hare’a-Niemeyera